HABER YAZMA TEKNİĞİ (3)

[M. Şükrü ŞEKER]

HABER YAZMA TEKNİĞİ (3)

Haberin Başlığı

Konuya dikkat çeken, ilginç ve davetkar olmalıdır. Konu ile ilgili ama farklı sözcükler kullanıla bilinir, ille de konu içerisinde geçmesi gerekmez. Duyulmamış veya fazla kullanılmayan vurgulama (özellikle internet ortamında) haberi yukarılara çekecektir.



Haberin Giriş Cümlesi ve Giriş Paragrafı

İlk paragraf, görsel açıdan vurgulanan "giriş" bölümüdür. Bu bölüm “spot” diye de anılır. Burada vurgu, (genellikle) koyu basılarak (bold) veya büyük karakterli harfler kullanılarak ya da satır altları çizilerek görsellik verilir. Bir başka yöntem de cümleleri serbest sonlandırarak yapılır. Saydığım bu teknikler tamamından oluşan bir tertip (kombinasyon) ile sağlanır. Bu görselliği tüm haberlerde aynı biçimde kullanılması gerekir, yani haberi yazanı ilgilendiren konu değildir. Sadece mizanpaj (sayfalama) veya sayfa sekreterliği (basılı medyada) yapanları ilgilendiren bir konudur.



Haberin Ön Girişi

Bir de haberin ön girişi vardır; haber içeriğindeki ilginç ve önemli bilgileri kapsamalıdır. Çabucak okunan ve metnin tamamı hakkında bilgi vermelidir. Bu sebeple olduğunca kısa, yeteri kadar da uzun olmalıdır. Okuyucuya haberin tamamını okuma isteği uyandırmalıdır. Bir tek cümle ile ne fazla dolu ne de fazla karışık olmalıdır. Sade ve açık bir tespit en iyi sonuçtur.


Haberin ön girişindeki ilk cümlede soru yöneltmek yerinde ve isabetli olur, tabii ki; bu konuya göre de değişebilir. Örnek: Başbakan neyi kast etti?


Haberin ön girişindeki cümlelerde, sadece bir cümle için 20 kelimeden fazla olmamalıdır.


Haberin ilk cümlesinde ise gerçekleri vurgulamak yerine çoğunlukla tüketilmiş ifadeler, herkes tarafından bilinen özlü sözler veya deyimler yer almalıdır. Örnek: "İnsan hakları evrenseldir, taviz verilmez.”


Yazdığınız haber önemli bilgiler içeriyor olabilir, katı haber dili yerine öyküleme tekniğiyle de metin yazılabilir. Bu tamamen yazarın talebine kalmıştır.


Metin içerisinde devrik cümle kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Her okur anlamayabilir, karmaşaya da sebebiyet verebilir.



5N-1K Kuralı ve Alıntılar

Haber yaparken 5N-1K kuralına mutlaka uyulmalıdır, kesin kuraldır. "Ne, Ne Zaman, Nerede, Nasıl, Neden, Kim" Ancak, bunlar yetmez. Yaptığınız haberin konusu bireylere yönelik değil de topluma ve kitlelere yönelikse ve anlatılan halk olduğu için “Kim” sorusuna “Kimler” eklenmelidir. Olayın veya eylemin tüm tarafları habere yansıtılmalıdır. “Neler” olduğu, “Nasıl” ve “Neden” gerçekleştiği de metin içerisinde yer almalıdır.


Haberinizde; "Bu ne anlama gelmektedir? Bunun sonu ne olacaktır?" gibi sorular sorula bilinir. Bu soruları okuru düşündürmek ve dikkat çekmesini istediğiniz ince noktalarda yaparsanız, okurun kafasında sorular da yaratmış olursunuz. Ancak; devamlı yapılmamalı ve haber yazdığınızı asla unutmamalısınız.


Kim: Adı, soyadı ve görevi veya kurumsal kimliği de tam olarak yazılmalıdır.. Örneğin; İstanbul Valisi Ahmet Xxxx gibi, Vali Xxxx gibi kısaltma yapılmaz, ancak; ileriki satırlarda, ismi kullanıldığında bu yola başvurulur.


Neden-Nasıl: Bu soruların cevaplarını birinci cümle yerine haberin ikinci veya üçüncü cümlesinde yazınız.



5N-1K Kuralının Basit Hali

İlk cümlede; kim, ne, ne zaman, nerede sorularının cevapları verilmelidir.


Aktarılacak bir konuşma metni ise veya resmi duyuruysa; okurun, ilk cümlede ya da en geç ikinci cümlede bu ifadelerin hangi kişiye veya kuruma ait olduğunu öğrenmesi gerekir.



Alıntı Aktarımı:

Bir konuşma metnindeki konuşmacı, şayet bir görüş bildiriyorsa; her paragrafta, konuşmacıya atıfta bulunulmalıdır. Ayrıca, aşağıdaki yöntemler de kullanılabilir.


A) Tırnak işaretleri içinde doğrudan alıntıyı vermek; Her paragrafta, dolaylı anlatım cümlesini bir alıntı cümlesiyle destekleyebilirsiniz. Bu; okura, haberi okumasında akıcılık sağlar.

B) Daha az alıntı kullanmak için belirli kalıplar kullanılır; " Başkanın söylediği gibi…", "Sanığın ifadesine göre…"

C) Alıntıları tüm paragrafı kapsayacak şekilde de kullanabilirsiniz; "Yangından kurtulan bir kişinin ifadesine göre olay şöyle gelişti: ..”




Rakamlar ve Matematik

Haber yazarken, verilen rakamlara dikkat edilmeli ve özen gösterilmelidir. Kazada kaç kişi yaralandı ve öldü, kazaya karışan araç sayısı vs. Ayrıca ekonomi ve siyasi haberlerde rakamlar net olmalı ve yazılan sayılara da özel önem verilmesi gerekir. Rakamlar üzerinden okurlar yanıltılmamalıdır.
Örnek: Genel seçimlerde % 35 X partisi oy aldı. Şimdi konu başlığı “Halkın % 35 X partisini iktidar yaptı” olabilir mi? Olamaz.. Çünkü % 35 sadece verilen oyların oranıdır. Yaklaşık 80 milyon nüfusu olan ülkede seçmen sayısı 40 milyon ve bunun % 65’i oy kullanmış. X partisine verilen oylar sadece seçime katılanların % 35’ine işaret eder, ülkeye mal edilemez.



HABER YAZMA TEKNİĞİ (4)


M. Şükrü ŞEKER


Not: Konu ile ilgili soru veya merak ettikleriniz olursa, ilgili bölüm ya da satırdan alıntı yaparak danışabilirsiniz. Sorularınız en kısa zamanda cevaplanacaktır.

Sadece kaynak belirtilerek adres (link) verilir.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na (FSEK) göre bir bölümü veya tamamı alıntı yapılamaz, kopyalanamaz ve izinsiz yayınlanamaz. Her hakkı saklıdır.[/FONT]

[/SIZE]

[Bilge KİP]

Son derece yararlı, kaynak olarak kullanılacak nitelikte ve gerekliliğini yitirmeyecek bu güzel yazı dizisi için çok teşekkürler Şükrü Hocam.

Bu yazıların, site ana sayfasında ki sağ ve solda bulunan çerçevelerden birinde sürekli kalmasını diliyor.

Saygılarımla.