HABER YAZMA TEKNİĞİ (4)

[M. Şükrü ŞEKER]

HABER YAZMA TEKNİĞİ (4)

Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

Haberin; okura, anlatım dili önemlidir. Toplumsal olaylarda “duygusal” siyasi olaylarda ise “tarafsız ve sorgulayan” ifadeyi satırlarınıza yansıtmalısınız. Ancak; bunun dozunu da çok iyi ayarlamalısınız. Toplumsal olayları ve sorunları ya da mücadeleleri içeren bir yazıya "duygu yükü" katılmışsa; toplumsal katmanlar, çok daha fazla etkileneceklerdir. Bunu sağlayacak olan ise; yazarın kendisi ve kaleme aldığı yazısıdır. Yani haberde okuyucuya aktarılanların, kendisinin başından geçen bir olaymış olduğu hissettirmelidir.


Yazar, haberi; adil ve dengeli kılmak zorundadır. Bu sebeple; haberi, hak ettiği kadar büyütmelidir. Eğer bir haberde; gösteri, çatışma, kavga, şiddet, taciz, vs. varsa; ele alınan haberde de mutlaka, iki ya da üç taraf vardır. Haberi hazırlarken; sadece bir tarafın değil, diğer taraf/ların da görüşünün yansıtılması önemlidir.



Habere Omurga Oluşturma

Haberi yazmaya başlamadan önce; elinizdeki bilgi ve belgeleri (belgeye dayalı haber ise) değerlendirip, sıralayınız. Habere nelerin konulacağı; giriş, ilk paragraf vs. oluşturulmalıdır.


Haber metninize, zaman kullanarak (dün gece-geçen ay/hafta/yıl) girmeyiniz. Yani, zaman sıralaması yapmayınız. İlk paragrafta veya cümlede vurguladığınız haberdeki önemli gördüğünüz çelişkiyi, olayı aktarınız. Daha sonraki bölümlerde, zaman sıralamasını kullanabilirsiniz. Ayrıca; bu bölümlerde "kronolojik detayları" yazabilirsiniz. Ancak; kronolojik detayları ifade ederken çok çarpıcı girişler bulup, yazmanız gerekecektir. Çok uzun olmamak şartı ile daha sonra da tamamen tarihe dönerek, kronolojiyi anlatınız.


Yaptığınız haber için görsel malzeme de önemlidir. Bu sebeple; fotoğraf, karikatür, grafik veya çizim gibi "görsel malzemeyi" haberin içeriğine göre mutlaka kullanınız. Kullandığınız fotoğraf vs. altına, açıklama niteliğinde; mutlaka iki satır da olsa "resim altı yazısı" yazınız. Ancak; unutulmaması gereken, bu tür materyallerin "telif hakları" olduğudur.




Haberi Düzenlemek (Redakte Etmek)

Haber metniniz bitti. Başa dönerek; yazım kurallarına, noktalama işaretlerine, dilbilgisi kurallarına "uygun olup, olmadığını" kontrol etmelisiniz. İsim, ünvan ve görev statülerinin doğruluğuna bakınız. Haberinizdeki en önemli bilginin, son satırlar yerine; ilk paragrafta yer alıp, almadığını kontrol ediniz.


Tekrar başa dönünüz; kurduğunuz cümlelerin neyi kast ettiğini ve nerelere gönderme (yasal olarak, sizin aleyhinize de olabilir) yaptığını teyit ediniz.


Bir haber, öngörülen uzunlukta olması gerekir. Ne çok kısa, ne de fazla uzun olmalıdır. Uzun bir metin yerine, birkaç kısa haberi (ortak) "paragraf" olarak vermenin daha iyi ve yararlı olacağı unutulmamalıdır. Şayet uzun bir haberdeki belli yerleri çıkarmak sureti ile belli bir uzunluğa getirilirken; çıkarılan bölümün, bırakılan bölümle ilişkisinin olup-olmadığına dikkat edilmeli ve özen gösterilmelidir.


Haberinizde, uzun alıntılara (kişi, ifade veya beyan) fazla yer vermeye veya doğrudan aktarmadan kaçınınız. Bu okumayı güçleştireceği gibi; haber içeriğinde, asıl anlatılmak istenen “haber çelişkinin” fark edilmesini engeller. Şayet; çok önemli bir alıntı olduğu düşünülüyorsa, bu bölüme ayrıcalık tanınabilir.


"Uzun alıntılardan kaçınız" dedik, çünkü; okurda, inandırıcı bir etki bırakmazlar ve çoğu zaman da inandırıcı olmamışlardır. Bu sebeple; konuşmadan yapılan alıntılarda, en önemli tarafların belirtilmesi yeterli olacaktır.


Haberinizde, kısa olan alıntılara çok fazla yer vermeyiniz. Şayet böyle olursa; bu sizin haberiniz değil, konuşmacının konuşmasını aktarmaktan öteye gitmediği gibi, tırnaklar (“) ile bölünmüş karmaşık bir metne dönüşür. Bu; çirkin bir görüntü oluşmasını, okumanın akışını, duraksama yaşanmasını sağlar. Bu da haberin anlaşılmasını engeller.


Haberin içinde, kaç tane aynı kelime tekrarı kullandığınıza dikkat ediniz. Bir fiili, iki defa kullandıysanız; yanlış olmasa da gereksiz bir fiili kullanmış olursunuz. Mümkünse; fiili, başka bir fiille değiştiriniz.


Haberinizde düzeltmeler yaptınız ve hazır olduğuna kanaat getirdiniz. Şimdi, yapmanız gereken çok önemli ayrıntıya sıra geldi. Hazırladığınız metni, ikinci bir kişiye okutunuz. Onaylanması veya eleştirisi en mantıklı yöntemdir.


Bir farklı yöntem de öz eleştiri yaparak okumaktır. Bu, ılımlı ve zorunlu olan yoldur. Haberi birkaç kez okuduktan sonra bir de yüksek sesle okuyunuz. Ani duraksama, takılma ve cümle düşüklüklerinin olduğu yerleri düzeltiniz.


HABER YAZMA TEKNİĞİ (5)


M. Şükrü ŞEKER


Not: Konu ile ilgili soru veya merak ettikleriniz olursa, ilgili bölüm ya da satırdan alıntı yaparak danışabilirsiniz. Sorularınız en kısa zamanda cevaplanacaktır.

Sadece kaynak belirtilerek adres (link) verilir.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na (FSEK) göre bir bölümü veya tamamı alıntı yapılamaz, kopyalanamaz ve izinsiz yayınlanamaz. Her hakkı saklıdır.